Helaas slaat de vogelgriep weer vol om zich heen en krijgen wij weer veel meldingen van wilde vogels met het vermoeden vogelgriep. Vogelgriep is een zoönose en kan dus ook besmettelijk zijn voor mensen en andere dieren, het virus is onderhevig aan mutaties, daardoor is niet duidelijk welk dier besmet kan raken. 

Het seizoen van besmetting loopt doorgaans van oktober tot april doordat wilde (water)vogels die naar Nederland trekken om hier te overwinteren het vogelgriepvirus meebrengen. Op dit moment is dit actueel! 

Wat te doen bij het vinden de volgende dieren. 

• Watervogels 
• Roofvogels 
• Weidevogels; grutto, steltlopers, kievit, etc. 
• Kraaiachtigen, kauwen, eksters, kraaien, roeken en de raaf 
• Kippen 
• Spreeuw 
• Vos

Raak het dier niet aan! Mocht het dier er ziek en verzwakt uitzien of overleden zijn dan bel je met de dierenambulance om het dier te laten ophalen. Wij zullen het dier met de juiste materialen en op een veilige manier vervoeren. 

Wij leggen uit wat vogelgriep inhoud en wat de gevaren en gevolgen hiervan zijn. 

Wat is vogelgriep? 

Aviaire influenza (AI) staat ook wel bekend als vogelgriep. Het is een verzamelnaam voor verschillende griepvirussen. Er bestaat een milde en een ziekmakende vorm. De meeste virussen zijn van de milde variant; Laag Pathogene Aviaire Influenza (LPAI). Kippen die daarmee besmet zijn hebben lichte ziekteverschijnselen. Type H5 of H7 kan zich echter aanpassen (muteren) tot een zeer ziekmakende variant; Hoog Pathogene Aviaire Influenza (HPAI). Bij kippen die besmet zijn die ernstige variant wordt zeer ernstige ziekte gezien, met tot 100% sterfte. 

Welke dieren zijn gevoelig voor vogelgriep? 

Wilde vogels vormen vaak de bron voor vogelgriep virussen. Onderzoek wijst uit dat met name wilde eenden drager zijn van allerlei stammen. Dieren die gevoelig zijn voor vogelgriep zijn: hoenderachtigen (kippen, kalkoenen, fazanten, kwartels, parelhoenders), watervogels (eenden, ganzen, zwanen), waadvogels, strandvogels, loopvogels (struisvogels, nandoes, emoes) en spreeuwen. In sommige gevallen kunnen ook zoogdieren als varkens, vossen, honden en katten besmet raken. Bij honden en katten kan het eten van dode vogels een risico zijn. 

Kunnen mensen er ziek van worden? 

Sommige varianten van de vogelgriep zijn overdraagbaar op mensen, dit noemen we een zoönose. De kans dat een mens besmet raakt is klein, en als dat gebeurt dan zijn de symptomen meestal heel mild. Het is wel belangrijk om besmetting van mensen zoveel mogelijk te voorkomen. Het virus zou zich namelijk kunnen aanpassen (door mutatie), waarna het zich ook zou kunnen gaan verspreiden tussen mensen. Daarom adviseren we met klem om direct contact met zieke en dode wilde vogels en pluimvee te vermijden. 

Hoe verspreidt vogelgriep zich? 

Wilde (water)vogels die naar Nederland trekken om hier te overwinteren brengen het vogelgriepvirus mee. Het seizoen van besmettingen loopt hierdoor doorgaans van oktober tot en met april. Besmetting van pluimvee vindt plaats via direct of indirect contact, bijvoorbeeld via uitwerpselen. Het risico bij buitenuitloop is daarom veel hoger. Aangezien steeds meer pluimvee vrije uitloop kent, zal het risico op vogelgriep in Nederland toenemen. Verder vormt de (illegale) import van siervogels een risico. De kans dat vogelgriep via de import van pluimvee, broedeieren en pluimveeproducten naar Nederland komt is vermoedelijk klein. 

Er loopt een monitoringsprogramma naar vogelgriep in Nederland, zodat we nieuwe introducties snel op kunnen sporen. 

Besmetting van vogels 

Vogels, inclusief pluimvee, kunnen op diverse manieren vogelgriep oplopen: 

• Via direct of indirect contact met besmette vogels; besmette vogels verspreiden het virus via luchtwegen, oogvocht en uitwerpselen 
• Via besmet materiaal zoals voer, kratten, transportmiddelen en mensen die via hun schoenen of kleding in contact zijn geweest met het virus 
• Via stof uit een besmette stal (die door de lucht wordt verspreid) 

Bij de introductie vormt vooral pluimvee dat buiten wordt gehouden een belangrijk risico, omdat deze dieren in direct of indirect contact kunnen komen met mogelijk besmette wilde (water)vogels. Daarnaast vormt de (illegale) import van siervogels een belangrijk risico. Omdat import van pluimvee, broedeieren en onbehandelde pluimveeproducten in Europa verboden is lijkt de introductie via deze route vermoedelijk klein. 

Verspreiding bij mensen 

De kans dat een mens besmet raakt is klein en de symptomen zijn meestal heel mild. Toch is het verstandig om contact met besmette dieren te voorkomen. Als een mens besmet raakt is er een kans dat het virus zich uiteindelijk aanpast aan de mens. Ook kunnen vogelgriepvirussen genetische informatie uitwisselen met andere influenzavirussen, zoals de seizoensgriep bij mensen. Dit is een mogelijkheid wanneer een mens op hetzelfde moment besmet zou raken met beide virussen. 

De kans op deze genetische vermenging is dus heel klein. Maar dit is hoogstwaarschijnlijk wel eerder gebeurd, er zijn aanwijzingen dat de Spaanse griep in 1918, de Aziatische griep in 1957 en de Hongkong griep in 1968 werden veroorzaakt door gemengde influenzavirussen. Een nieuw gemengd virus kan leiden tot een pandemie, omdat mensen nog geen weerstand hebben opgebouwd tegen zo’n nieuwe griepvariant. 

Welke maatregelen kan een pluimveehouder nemen? 

Vogelgriepvirussen in de wilde vogels kunnen we niet bestrijden. Wel kunnen pluimveebedrijven maatregelen nemen om risico’s te verlagen. Toepassing van bioveiligheidsmaatregelen moet het virus buiten de stal kunnen houden. Naleving vraagt volharding en discipline. Voor pluimveebedrijven waar de kippen buiten lopen is de uitdaging nog groter om om infectie te voorkomen.